Home
Χαιρετισμός
Γενικές Πληροφορίες
Συμμετοχή
Περιλήψεις - Posters
Πρόγραμμα
Θεσσαλονίκη
Ξενοδοχεία
Επιτροπές
Συμπεράσματα
Sponsors

Συμπεράσματα του 3ου Πανελλήνιου Συνεδρίου της  Πανελλήνιας Ένωσης Βιοεποιστημών 
 

Η Πανελλήνια Ένωση Βιοεπιστημόνων (ΠΕΒ), υπό την αιγίδα του Τμήματος Βιολογίας του ΑΠΘ και σε συνεργασία με τα Πανεπιστημιακά Τμήματα Βιοεπιστημών και τα Ερευνητικά Ινστιτούτα της χώρας, διοργάνωσε το 3Ο Πανελλήνιο Συνέδριό της, με θέμα “Περιβάλλον και Υγεία”. Το συνέδριο έλαβε χώρα στη Θεσσαλονίκη, από τις 26 ως τις 28 Σεπτεμβρίου 2008 και φιλοξενήθηκε στην Αίθουσα Τελετών της Παλαιάς Φιλοσοφικής Σχολής του ΑΠΘ.

Τα συμπεράσματα που προέκυψαν από τις ομιλίες των προσκεκλημένων ομιλητών του Συνεδρίου (τα ονόματα των οποίων αναφαίνονται ακριβώς στο τέλος κάθε συμπεράσματος) δεν ακολουθούν τη σειρά του προγράμματος (http://www.bio.auth.gr/pev-conf-2008/programm.htm) αλλά μια θεματική σειρά. Είναι τα παρακάτω:

  • Χρειάζεται συνδυασμένη προσπάθεια επιστημόνων από όλα τα επιστημονικά πεδία για να δειχθεί η σχέση ανάμεσα στον γενότυπο (τη δομή, τη λειτουργία και τη διαιώνιση του γενετικού υλικού), το περιβάλλον (μέσα στο οποίο υπάρχει, αλλάζει και λειτουργεί το γενετικό υλικό) και το φαινότυπο (την εκδήλωση του γενοτύπου μέσα στο περιβάλλον) (κ. Σκούρας).
  • Σύγχρονες επιδημιολογικές μελέτες συνδέουν ξεκάθαρα συγκεκριμένες ασθένειες με την έκθεση μας σε περιβαλλοντικούς παράγοντες, πάνω από τα επιτρεπτά όρια, (20-80%). Η ακριβής εκτίμηση των αλληλεπιδράσεων γονιδίων- περιβαλλοντικών παραγόντων θα βοηθήσει στην πρόληψη και αντιμετώπιση των ασθενειών κα Κουβάτση).
  • Η συμβολή περιβαλλοντικών παραγόντων (χημικών, φυσικών και βιολογικών) στη καρκινογένεση συμβαδίζει με τη βιομηχανική ανάπτυξη και το σύγχρονο τρόπο ζωής. Η κατανόηση του ρόλου των περιβαλλοντικών παραγόντων στην καρκινογένεση μπορεί να συμβάλλει ουσιαστικά στην πρόληψη και αντιμετώπιση του μεγαλύτερου ποσοστού των περιπτώσεων καρκίνου που προσβάλλουν τον άνθρωπο (κ. Μόσιαλος) .
  • Στη γήρανση παίζουν ρόλο γενετικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες. Εξετάζοντας το ρόλο των πρωτεϊνών prohibitin στο νηματώδη C. elegans διαπιστώθηκε ότι προωθείται η μακροζωία μετριάζοντας το μεταβολισμό λιπαρών οξέων και την παραγωγή ενέργειας από τα μιτοχόνδρια. Έτσι, έλλειψη των πρωτεϊνών prohibitin μειώνει τη διάρκεια ζωής άγριου τύπου ζώων ενώ προωθεί τη μακροζωία κάτω από διαιτητικό περιορισμό και σε άτομα που φέρουν μεταλλάξεις που επηρεάζουν τη διαδικασία της διάπαυσης (dauer larva) (κ. Ταβερναράκης).
  • Διάφορα πειραματικά δεδομένα και επιδημιολογικές μελέτες δείχνουν ότι η έκθεση του ανοσοβιολογικού συστήματος, άμεσα ή έμμεσα, σε  περιβαλλοντικούς παράγοντες (πάνω από τα επιτρεπτά όρια) έχουν ως αποτέλεσμα την ενεργοποίηση ή παρεμπόδιση της λειτουργίας του. Η UV ακτινοβολία καταστρέφει κύτταρα των οφθαλμών με επαγωγή αυτοάνοσου καταρράκτη ή οδηγεί σε καταστολή των ανοσοκυττάρων στο δέρμα με συνεπακόλουθη επαγωγή όγκων. Οι κλιματικές αλλαγές από μόνες τους ή σε συνδυασμό με τη μόλυνση-ρύπανση των υδάτινων αποθεμάτων και την αστικοποίηση επηρεάζουν άμεσα την έμφυτη ανοσία αφού διεγείρουν ομοιοστατικούς μηχανισμούς όπως η απόκριση οξείας φάσης αλλά και έμμεσα αφού επηρεάζουν τη βιοποικοιλότητα και την οικοφυσιολογία συμβιοτικών μικροοργανισμών (δέρμα, εντερικό αυλό) ή ξενιστών αυξάνοντας έτσι τον κίνδυνο παρασιτικών (malaria) και ιικών (εγκεφαλίτιδα: ιός LaCrosse, StLouis ) λοιμώξεων (κ.Γιάγκου).
  • Η μακροχρόνια έκθεση στη σωματιδιακή ατμοσφαιρική ρύπανση οδηγεί σε αυξημένη θνησιμότητα και μετρήσιμη μείωση του προσδόκιμου επιβίωσης (μισό έως ένα έτος). Υπάρχει αυξημένη ανησυχία εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής, η αύξηση των εξαιρετικά θερμών περιόδων (των καυσώνων) και οι αυξημένες συγκεντρώσεις ρύπων να συνεργήσουν με τις εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες και να επιδράσουν πολλαπλασιαστικά στην υγεία (κα Κατσουγιάννη).

  • Η συμβολή των αρχαίων Ελλήνων, καθώς και των νεοελλήνων, στην εξερεύνηση της πλανητικής αλλαγής ήταν πολύ σημαντική. Έχουν αναφερθεί επιπτώσεις κλιματικών αλλαγών σε κείμενα Ελλήνων φιλοσόφων και ποιητών αλλά τέτοια συμπεράσματα εξάγονται και από πίνακες ζωγραφικής ή φωτογραφικό υλικό των τελευταίων αιώνων. Η κλιματική αλλαγή εκτός από περιβαλλοντικό είναι πολιτικό ζήτημα με οικονομικές και κοινωνικές προεκτάσεις. Το Ευρωπαϊκό Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών πρέπει να περιλάβει και την Κίνα , πρέπει να αναφέρεται σε όλο τον κόσμο και να μην ακολουθούνται πολιτικές ευνοϊκές για τις αναπτυγμένες χώρες με τραγικές επιπτώσεις στο περιβάλλον. Οι προσωπικές μας επιλογές μπορούν να βοηθήσουν στην εξοικονόμηση ενέργειας , νερού και καταναλωτικών αγαθών. Η Ελλάδα μπορεί να ακολουθήσει το παράδειγμα της Ισλανδίας και να αποσυνδεθεί από τη χρήση του πετρελαίου (κ. Ζερεφός)
  • Είναι απαραίτητη  η διατήρηση της ΚΑΛΗΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ κατάστασης των φυσικών ενδιατημάτων. Γι αυτό θα πρέπει να έχει προηγηθεί η καταγραφή της βιοποικιλότητας, των πιέσεων που δέχεται, του επιπέδου της σημερινής οικολογικής ποιότητας των ενδιατημάτων και των βιολογικών ποιοτικών στοιχείων ώστε να γίνει σωστή διαχείριση στο επίπεδο των προστατευμένων και μη περιοχών. Η οικολογική καλή ποιότητα των ποταμών  και γενικότερα των επιφανειακών υδάτων απαιτεί πρώτα τη μελέτη σταθμών αναφοράς όλων των υπαρκτών τύπων και ακολούθως τον υπολογισμό της οικολογικής απόκλισης των υπό μελέτη σταθμών από τις συνθήκες αναφοράς όμοιων τύπων σταθμών (κ. Buffani).
  • Οι μικροοργανισμοί αποτελούν το μεγαλύτερο τμήμα της βιομάζας και της βιοποικιλότητας πάνω στη Γη (βρίσκονται παντού όσο ακραίες και αν είναι οι συνθήκες) και στη συντριπτική τους πλειοψηφία δεν είναι παθογόνοι. Έπαιξαν τον κινητήριο παράγοντας στις εξελικτικές διαδικασίες και καινοτομίες και στη δημιουργία της βιοποικιλότητας (ιδιαίτερα μέσω της ανάπτυξης συμβιωτικών σχέσεων). Ελέγχουν και διατηρούν όλους τους σημαντικούς βιογεωχημικούς και μεταβολικούς κύκλους στο περιβάλλον (όπως τον κύκλο του άνθρακα, του αζώτου, του οξυγόνου, του φωσφόρου, του θείου, του σιδήρου κλπ) («καθαριστές» του περιβάλλοντος) και είναι οργανισμοί-κλειδιά για την παραγωγή [βιο]ενέργειας και βιοεντομοκτόνων (μέσα από τη μελέτη των συμβιωτικών σχέσεων εντόμων και βακτηρίων). Είναι σημαντική η Εθνική Πρωτοβουλία που αποσκοπεί στην καταγραφή, ανάλυση και εμπορική εκμετάλλευση του μικροβιακού πλούτου της χώρας μας για την πρόοδο και την ευημερία της κοινωνίας και της οικονομίας μας (http://www.mikrobiokosmos.org/) (κ. Μπούρτζης).
  • Η τρομακτική μείωση της ποσότητας και η επακόλουθη υποβάθμιση της ποιότητας  του νερού τα τελευταία χρόνια, προκάλεσε τον επαναπροσδιορισμό των δράσεων που απαιτούνται για να αποφευχθούν  δραματικότερες εξελίξεις. Η υποβάθμιση της ποιότητας σχετίζεται και με παθογόνους μικροοργανισμούς που προκαλούν λοιμώξεις (η καμπυλοβακτηριδίαση, η χολέρα, γαστρίτιδες και έλκη μικροβιακής αιτιολογίας, αιμορραγικές κολίτιδες, η λεγιονέλλωση, η σιγκέλλωση και ορισμένες δερματίτιδες, οι ιοί (HAV, noroviruses), τα παράσιτα  (Cryptosporidium parvum, Giardia lamblia) και η ελονοσία μέσω του ενδιάμεσου ξενιστή της που ζει σε υδάτινο οικοσύστημα)). Οι κλασσικές μικροβιολογικές τεχνικές για την ανίχνευση των μικροοργανισμών σε δείγματα νερού αντικαθίστανται από τεχνικές νονοτεχνολογίας καθώς και μοριακές μεθόδους σε συνδυασμό με  την επιδημιολογική συσχέτιση των στελεχών τους χρησιμοποιώντας δεδομένα από διεθνείς τράπεζες στελεχών. Απαραίτητη είναι η αξιολόγηση των κινδύνων ρύπανσης του πόσιμου νερού σε όλα τα σημεία, από την πηγή ύδρευσης μέχρι τη βρύση του καταναλωτή. Πρέπει να υπολογιστεί η επιβάρυνση της υγείας του καταναλωτή από τις παρενέργειες των παραπροϊόντων της χλωρίωσης σε σχέση με την μη εξαφάνιση των μικροοργανισμών από τη δράση του χλωρίου και η πολιτική χρήσης των υδάτινων αποθεμάτων να διαφοροποιείται από περιοχή σε περιοχή. Οι κεντρικές στρατηγικές πρέπει να  περιλαμβάνουν: α) την αξιοποίηση και προστασία των υδάτινων αποθεμάτων, β) συστήματα επιδημιολογικής παρακολούθησης των πληθυσμών  σε σχέση με την κατανάλωση πόσιμου νερού, γ) επεξεργασία του νερού και παρακολούθηση της ποιότητας και δ) αξιολόγηση των κινδύνων ρύπανσης των αποθεμάτων σε σχέση με τον πληθυσμό που εκτίθεται σε όλα τα συστήματα ύδρευσης (κα Μαυρίδου).
  • Τα κυανοβακτήρια αναγνωρίζονται ως ένα σοβαρό πρόβλημα ποιότητας νερού όχι μόνο στην τροφοδοσία πόσιμου νερού αλλά και στη χρήση των υδάτων για αναψυχή. Οι ανθίσεις του φυτοπλαγκτού και των κυανοβακτηρίων ιδιαίτερα αποτελούν ένα σύνηθες σύμπτωμα της υποβάθμισης των υδάτινων σωμάτων και της κακής οικολογικής κατάστασής τους Οι συνθήκες που ευνοούν τη μαζική αύξηση των κυανοβακτηρίων είναι η ανθρωπογενής αύξηση του φωσφόρου στο νερό, οι υψηλές θερμοκρασίες, ο μεγάλος χρόνος παραμονής του νερού και η διατάραξη των τροφικών πλεγμάτων εξαιτίας των διαχειριστικών πρακτικών. Σχεδόν το 70% των ανθίσεων κυανοβακτηρίων δημιουργούνται από είδη που παράγουν τοξίνες ενώ το ποσοστό αυτό για τις Ελληνικές λίμνες είναι 100% (το υψηλότερο στη διεθνή βιβλιογραφία). Σύμφωνα α) με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας για ασφαλή χρήση πόσιμου νερού καθώς και δραστηριότητες αναψυχής και β) με την Ευρωπαϊκή Οδηγία για τα νερά (2000/60/ΕΚ) οι Ελληνικές λίμνες δείχνουν την απόκλιση τους από την καλή οικολογική κατάσταση με τη χρήση διάφορων παραμέτρων (κα Μουστάκα).
  • Η πλειονότητα των στοιχείων υποστηρίζει την υπόθεση ότι οι εμπορικές δραστηριότητες του ανθρώπου που σχετίζονται με τα πουλερικά ήταν ο πρωτεύων παράγοντας της παγκόσμιας εξάπλωσης του ιού (HPAI) Η5Ν1 μέχρι σήμερα αν και παραμένει πιθανό ότι τα άγρια μεταναστευτικά πουλιά μπορούν να μεταδώσουν τον ιό και να μολύνουν πουλερικά (κ. Γκούντνερ).

  • Η αλληλεπίδραση κλιματικών αλλαγών και συγκεκριμένα η αύξηση της θερμοκρασίας στους ωκεανούς αλλά και διάφορες ανθρωπογενείς δραστηριότητες (π.χ. ναυσιπλοία, εισαγωγή ειδών, υποβάθμιση περιβάλλοντος) σχετίζονται με την εξάπλωση 'αλλόχθονων' ειδών (είδη τα οποία εμφανίζονται σε μια περιοχή που είναι εκτός των 'ιστορικών' ή φυσικών γεωγραφικών ορίων εξάπλωσής τους). Ορισμένα από αυτά έχουν ήδη εγκλιματιστεί («βιολογικοί εισβολείς») με διάφορες οικολογικές και οικονομικές επιπτώσεις (π.χ. η ραγδαία εξάπλωση του φύκους Caulerpa toxifolia που οδηγεί σε υποβάθμιση ή και εξαφάνιση των λειμώνων του φανερόγαμου Posidonia oceanica και των βιοκοινοτήτων που φιλοξενούνται σε αυτούς; η εμφάνιση του γαστερόποδου Rapana venosa που έχει συμβάλλει στη μείωση των αποθεμάτων των μυδιών; το ψάρι - λαγοκέφαλος Lagocephalus sceleratus που εξαπλώνεται με ραγδαίους ρυθμούς στις Ελληνικές θάλασσες και εμφανίζει υψηλό κίνδυνο θνησιμότητας για τον άνθρωπο σε περίπτωση κατανάλωσης του) (κ. Κουτσούμπας).
  • Η έντονη αλιευτική δραστηριότητα έχει σημαντικές επιπτώσεις στους πληθυσμούς, στις βιοκοινωνίες και στα οικοσυστήματα. Η παγκόσμια αλιευτική παραγωγή μειώνεται. Από τα περίπου 30.000 είδη ψαριών που υπάρχουν 9.402 είδη (31%) χρησιμοποιούνται από τον άνθρωπο (π.χ. αλιεία, αλιεία αναψυχής, υδατοκαλλιέργειες, δόλωμα, ενυδρεία). Η αλιεία επαναφέρει τα οικοσυστήματα στην ανώριμη κατάσταση και οδηγεί σε οικολογικές προσαρμογές και εξελικτικές τάσεις που γενικά ευνοούν τα ελαστικά είδη (resilient species), δηλαδή τα είδη με μικρή διάρκεια ζωής, μικρό μέγεθος, μικρό μήκος γεννητικής ωριμότητας, χαμηλό τροφικό επίπεδο, μεγάλο ρυθμό αύξησης και μεγάλη παραγωγικότητα (σε βακτήρια, κεφαλόποδα, μέδουσες, μικρά ψάρια με συνήθως χαμηλή εμπορικότητα). Η μόνη εναλλακτική λύση φαίνεται να είναι η διαχείριση στο επίπεδο του οικοσυστήματος, και όχι του είδους. Οι μεγάλης κλίμακας θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές ικανοποιούν όλους  τους στόχους της διαχείρισης στο επίπεδο του οικοσυστήματος. Πρέπει να τονιστεί η μεγάλη συμβολή των παγκόσμιων ηλεκτρονικών βάσεων FishBase (www.fishbase.gr), SpeciesBase (www.speciesbase.org), και Sea Around Us (www.seaaroundus.org), καθώς και του προγράμματος ανάπτυξης οικολογικών μοντέλων Ecopath (www.ecopath.org) στη διερεύνηση των επιπτώσεων της αλιείας στα θαλάσσια οικοσυστήματα και στη διερεύνηση εναλλακτικών σεναρίων διαχείρισης (κ. Στεργίου).
  • Λαμβάνοντας υπ΄ όψη τις σημαντικές αλλαγές στον τρόπο ζωής, τις δημογραφικές μεταβολές και την ταχεία ανάπτυξη της παγκόσμιας αγοράς τροφίμων διακρίνουμε ότι η διαχείριση της τροφικής αλυσίδας απαιτεί σαφή συντονισμό μεταξύ των ενδιαφερομένων μερών. Υπάρχει τριπλάσιος κίνδυνος από περιστατικά τρολιμώξεων και τοξικώσεων παρά από την εμφάνιση καρκίνου. Ο έλεγχος της ασφάλειας των τροφίμων σε επίπεδο χώρας, πρέπει να παρέχει ένα κατάλληλο επίπεδο προστασίας της δημόσιας υγείας που επιτυγχάνεται από τα συστήματα ασφάλειας των τροφίμων που εφαρμόζονται στη χώρα. Διακρίνεται η ανάλυση και περαιτέρω η αξιολόγηση κινδύνου σε επίπεδο χώρας από την ανάλυση των παραγόντων κινδύνου που συνεισφέρει μαζί με τις λοιπές αρχές του συστήματος HACCP και τη λήψη των προαπαιτούμενων κανόνων υγιεινής στην παραγωγή ασφαλών προϊόντων σε επίπεδο επιχείρησης. Τονίζεται η σημασία της έννοιας του στόχου ασφάλειας των τροφίμων ως μετρούμενο μέγεθος, το οποίο παρέχει μια κατεύθυνση στους παραγωγούς τροφίμων σχετικά με την απαιτούμενη συμμόρφωση του τροφίμου με το κατάλληλο επίπεδο προστασίας του καταναλωτή κατά το χρονικό σημείο κατανάλωσης του τροφίμου έναντι ενός δυνητικώς συνδεδεμένου παράγοντα κινδύνου. 40% των τρολιμώξεων και τοξικώσεων παρατηρούνται μετά την αγορά και τη μεταφορά των τροφίμων από τον καταναλωτή (κ. Ραμαντάνης).
  • Είναι αδύνατον να παράσχουμε καλλιέργειες 100% καθαρές. Ασύγχρονες αδειοδοτήσεις νέων γενετικά τροποποιημένων προϊόντων για εμπορική εκμετάλλευση (η εναρμόνιση των νομοθεσιών παίρνει 2.5 περίπου χρόνια στην Ευρώπη έναντι 15 μηνών στις Η.Π.) θα προκαλέσουν μελλοντικά τεράστιες οικονομικές επιπτώσεις. Η Ευρώπη αντιμετωπίζει μια μεγάλη πολιτική επιλογή: είτε να αποδεχθεί έναν παθητικό και αντενεργό ρόλο και να υποστεί τις συνέπειες της ανάπτυξης νέων τεχνολογιών αλλού ή να αναπτύξει προενεργές πολιτικές για να τις εκμεταλλευτεί υπεύθυνα, σύμφωνα με ευρωπαϊκές αξίες και πρότυπα. Όσο διστάζει η Ευρώπη, τόσο λιγότερο ρεαλιστική θα είναι η δεύτερη επιλογή (κος Πανόπουλος).
  • Κάθε χρόνο πάνω από 60.000 περιστατικά πυρκαγιών ξεσπούν στη Μεσογειακή λεκάνη καίγοντας περισσότερα από 600.000 εκτάρια. Αν και η φωτιά αποτελεί ένα περιβαλλοντικό παράγοντα ενσωματωμένο στη λειτουργία των Μεσογειακών οικοσυστημάτων, τα πρόσφατα περιστατικά πυρκαγιών έχουν συμβεί σε περιοχές εκτός του τυπικού Μεσογειακού κλίματος (Μαινάλο, Ταϋγέτος, Πάρνηθα, περιοχές της Ηπείρου και της Βορειοδυτικής Ελλάδας), σε μεγαπεριοχές. Είναι δύσκολη αλλά απαραίτητη η χρήση μοντέλων πρόβλεψης που θα βοηθήσουν στην πρόληψη και στο βαθμό επικινδυνότητας. Πρέπει να γίνει αποτίμηση των επιπτώσεων των μεταπυρικών διαχειριστικών πρακτικών που συχνά οδηγούν σε ακόμη μεγαλύτερης κλίμακας επιπτώσεις (κα Αριανούτσου).
  • Το 2002 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υιοθέτησε την Οδηγία 2002/49/EK (Οδηγία σχετικά με την Αξιολόγηση και τη Διαχείριση του περιβαλλοντικού θορύβου) προκειμένου να εισαγάγει μεθόδους για την αποτίμηση και τον έλεγχο του θορύβου, με στόχο να μειώσει τις επιπτώσεις του και να  ενημερώσει το κοινό για τις επιβλαβείς συνέπειές του. Αυτή η Οδηγία υπογραμμίζει το επιστημονικό, πολιτικό και κοινωνικό ενδιαφέρον για την αναγνώριση, προστασία και διατήρηση περιοχών που χαρακτηρίζονται από πολυδιάστατα ηχοτοπία υψηλής ακουστικής ποιότητας. Στο πλαίσιο αναφοράς της Ακουστικής Οικολογίας προτείνεται η ανάπτυξη τεχνογνωσίας για την ολοκληρωμένη αειφορική διαχείριση τόσο των προστατευόμενων περιοχών  όσο και των περιοχών υψηλής ακουστικής ποιότητας με σκοπό τη δημιουργία ενός ενιαίου συμπληρωματικού δικτύου προστασίας, διαχείρισης, παρακολούθησης και αξιολόγησης των αστικών, περαστικών, γεωργικών και φυσικών οικοσυστημάτων με βάση και την αισθητική τους αξία  και την συνεισφορά τους στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ανθρώπινων κοινωνιών (ecosystem services) (κ. Παντής).
  • Σε όλα τα παραπάνω πολλά έχει να προσφέρει η περιβαλλοντική εκπαίδευση στους μαθητές και στις τοπικές κοινωνίες  τόσο στα σχολεία όσο και στα ΚΠΕ (κ. Μαρδίρης).

Home | Χαιρετισμός | Γενικές Πληροφορίες | Συμμετοχή | Περιλήψεις - Posters | Πρόγραμμα | Θεσσαλονίκη | Ξενοδοχεία | Επιτροπές | Συμπεράσματα | Sponsors

 Copyright
©Π.Ε.Β. 2008
For questions regarding this Web site contact here.
Last updated: 29-Σεπ-2008 12:50.